SIGN IN | REGISTER
Αρθρογραφία

ΑΚΤΗ ΨΑΡΟΝΤΟΥΦΕΚΟ ΣΚΑΦΟΣ ΓΛΥΚΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ
 
ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ - Δείτε όλα τα άρθρα


Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ



  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
  •  Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η  ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Πατήστε την εικόνα για μεγέθυνση

 

Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η

ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

 

 

 

   Η παράκτια αλιεία όπως τη βλέπουμε να εξασκείται σήμερα στη Κύπρο και ειδικότερα μέχρι την ανεξαρτησία της Κύπρου, από τους επαγγελματίες ψαράδες, είναι μια τέχνη που λίγο εξελίχθηκε από τότε που μπορούμε να έχουμε στοιχεία ή πληροφόρηση ως προς τους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούσαν ή και τα προβλήματα που οι ψαράδες αντιμετώπιζαν στη καθημερινή τους ενασχόληση με αυτό το επίπονο επάγγελμα, για την εξασφάλιση της διαβίωσης των ιδίων και των οικογενειών τους αλλά και τη προμήθεια ψαριού στη Κυπριακή αγορά. Είναι ένας τομέας που, πιστεύω, λίγη του δόθηκε σημασία, ή καθόλου, με την έννοια της διαφύλαξης της αλιευτικής κληρονομιάς και παράδοσης του τόπου μας.

 

   Τα τελευταία δύο χρόνια είχα την ευκαιρία να ασχοληθώ με το θέμα για λογαριασμό του Π.Α.Σ.Ι.ΜΙ.Σ ο οποίος, σαν εταίρος (partner) σε ένα Ευρωπαϊκό πρόγραμμα – το Fishernet – ανέλαβε να διερευνήσει και να παρουσιάσει στοιχεία αναφορικά με αυτό το θέμα. Δε μπορώ να πω πως εξαντλήθηκε το θέμα, αντίθετα είναι πολλά που μένουν να ερευνηθούν και να παρουσιασθούν. Ωστόσο, ήθελα να μοιραστώ μαζί σας, σε περίληψη, όσα μπόρεσα να καταγράψω και όπως τα παρουσίασα σε μια συνάντηση των εταίρων που είχαμε στα Orkney Islands της Σκωτίας τον Ιανουάριο του 2009.

 

   Για την εξασφάλιση αυτών των στοιχείων έπρεπε να ανατρέξω στο παρελθόν, να συναντήσω παλιούς ψαράδες αλλά και απογόνους αυτών, να αποταθώ στο Τμήμα Αλιείας, τον Κ.Ο.Τ. αλλά και άλλους ειδικούς επί του θέματος.

 

   Είναι γνωστό ότι οι Κύπριοι , σαν νησιώτες, ασχολούντο με τη θάλασσα από αρχαιοτάτων χρόνων και φυσικά και με το ψάρεμα. Λίγα όμως είναι γνωστά ως προς τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν γι’ αυτό το σκοπό. Ήταν ένα επάγγελμα που στη μακραίωνη ιστορία της Κύπρου, η οποία , μέχρι και σήμερα ήταν στόχος πλείστων όσων κατακτητών, δεν του δόθηκε καμιά σημασία με την έννοια να εξελιχθεί σε σχετική βιομηχανία που να συνεισφέρει στη οικονομία του τόπου. Απλά ήταν γνωστό σαν το επάγγελμα του φτωχού. Εξ άλλου είναι γνωστό αυτό που έλεγαν παλαιότερα ότι ‘’ του κυνηγού και του ψαρά το πιάτο, πέντε φορές ειν’ όφκαιρο και μια φορά γεμάτο’’ .

 

   Έτσι, μέχρι και την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960 οι ψαράδες μας παρέμειναν μόνοι στον αγώνα για τον επιούσιο, να παλεύουν με τη θάλασσα με τα μικρά σκάφη που διέθεταν που λόγω έλλειψης κατάλληλων καταφυγίων, ήταν υποχρεωμένοι να τα βγάζουν στη παραλία για προστασία από τα κύματα και τη φοβερή τραμουντάνα, ιδίως στις ακτές της Κερύνειας. Γι’ αυτή τη δουλειά δεν υπήρχαν γερανοί ή κατάλληλα μηχανήματα. Στις πλείστες περιπτώσεις, μαζεύονταν όλοι οι ψαράδες της περιοχής και ομαδικά έσπρωχναν μία μία τις βάρκες έξω αφού πρώτα τοποθετούσαν κάτω στην άμμο κατάλληλα ξύλα – τα ‘’φαλάντζια’’ – τα οποία άλειφαν με λίπος του δαμαλιού για να γλιστρά η βάρκα εύκολα.

 

   Οι ψαρόβαρκες μέχρι το 1940 περίπου είχαν σαν κινητήριο δύναμη το πανί, το γνωστό λατίνι και τα κουπιά. Είναι μετά το Β’ παγκόσμιο πόλεμο που άρχισαν να εφαρμόζονται μηχανές στις βάρκες, συνήθως 5 – 10 αλόγων. Όσον αφορά στα εργαλεία, ήταν τα παραδοσιακά δίκτυα ενός μέτρου από φυσικές ίνες τα οποία χρειάζονταν ξέπλυμα με γλυκό νερό και στέγνωμα στον ήλιο και διόρθωμα μετά από κάθε χρήση. Τα ψάρια που έπιαναν με τα δίκτυα συνήθως ήταν μαρίδα, γόπα, μπαρμπούνι, λυθρίνι, μένουλα, σορκός κ.α. Το παραγάδι βυθού χρησιμοποιόταν για μεγαλύτερα ψάρια όπως ορφός, συναγρίδα, φαγκρί, όπως και οι ‘’σκαρκές’’ για σκάρους μέχρι ορφούς.

 

   Όσο για όργανα, τίποτε. Ούτε πυξίδα ούτε βυθόμετρο. Το βάθος μετριόταν με το ‘’ σκαντάλιο ’’, ένα βάρος δεμένο στην άκρη ενός σπάγκου το οποίο έριχναν στη θάλασσα και μετά το τραβούσαν πάνω και με τα χέρια μετρούσαν το βάθος σε οργιές. Το ‘’ καλάρισμα ‘’ όπως και η ανέλκυση των δικτύων εγίνοντο με το χέρι. Για σημαδούρες χρησιμοποιείτο συνήθως το ‘’ σκαμνί ‘’ καμωμένο από ‘’ αναθρήκα ‘’, πάνω στο οποίο εφαρμοζόταν ένα φανάρι πετρελαίου, ο γνωστός φανός θυέλλης.

 

 

   Η πώληση των ψαριών συνήθως έγινε από ψαροπούληδες που γύριζαν το χωριό με ποδήλατο. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη δεκαετία του 1960 κάποιο ψαροπούλη – τον Πεττάσιη – που γύριζε με ποδήλατο στον Αγιο Δομέτιο και πουλούσε ψάρια κρεμασμένα σαν τσαμπί από φύλλα φοινικιάς. Ψάρια, συνήθως τα πιο μεγάλα, πωλούντο και στο τότε παντοπωλείο της Λευκωσίας στη οδό Ερμού - τώρα κατεχόμενο . Οι παλαιότεροι θα θυμούνται τα ‘’ σκαλιά ‘’ του παντοπωλείου που μόλις τα έβγαινες, προς τα δεξιά ήταν η ψαραγορά. 

 

   Σύντομα, αμέσως μετά την ανεξαρτησία, ιδρύθηκε το Τμήμα Αλιείας. Στόχος του η ανάπτυξη της αλιείας και πρώτιστα η κατασκευή αλιευτικών καταφυγίων, με πρώτα στον Καραβά και Άγιο Αμβρόσιο και μετά σε όλη τη Κύπρο από το Παραλίμνι μέχρι τον Πωμό. Από την αρχή, και στο λιμανάκι της Κερύνειας έκλεισε το άνοιγμα προς τη τραμουντάνα, που ήταν αιτία να σπάνε οι βάρκες μέσα στο λιμάνι όταν φυσούσε ο βόρειος άνεμος και άνοιξε προς τη μεριά του Κάστρου και έτσι παρείχε απόλυτη ασφάλεια στις βάρκες, με οποιοδήποτε καιρό.

 

   Σιγά -  σιγά και οι ψαρόβαρκες αναβαθμίστηκαν σε μέγεθος αλλά και με ‘’ βιντζια ‘’ για την ανέλκυση των δικτύων καθώς επίσης  και με μηχανές μεγαλύτερης ιπποδύναμης.

 

   Ωστόσο, πριν καλά – καλά  οι ψαράδες μας απολαύσουν τις θετικές εξελίξεις στον τομέα τους και την υποσχόμενη πρόοδο, η εισβολή της Τουρκίας 14 χρόνια μετά την ανεξαρτησία, εκτός των τόσων άλλων δεινών, επέφερε συντριπτικό πλήγμα στη τάξη των ψαράδων. Εκτός από την απώλεια των σκαφών τους, μαζί με τόσα άλλα, πάνω από το 52% της ακτογραμμής – και πλουσιότερης σε ψάρι περιοχής – ελέγχεται πλέον από τη Τουρκία και δεν είναι προσβάσιμο στους ψαράδες. Και αν υπολογίσουμε και το 9.1/2% περίπου που ελέγχεται από τις Αγγλικές βάσεις, μένει ένα 38% της όλης ακτογραμμής ελεύθερο για να εξασκήσουν το επάγγελμα τους. Καθόλου ενθαρρυντικό για νέους ψαράδες να ασχοληθούν με το ψάρεμα, με αποτέλεσμα τη συνεχή γήρανση του πληθυσμού των ψαράδων.

 

   Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Σύμφωνα με στατιστικές και έρευνες του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών, η βιοπαραγωγικότητα ανα τετραγωνικό μέτρο της ανατολικής Μεσογείου είναι η φτωχότερη και ανέρχεται στο 0.3 – 19 γρ/μ2 σε αντίθεση με τη δυτική που είναι 60 γρ/μ2 και 200 γρ/μ2 που είναι ο μέσος όρος της παγκόσμιας παραγωγής. Πέρα από αυτό, οι οικολογικές αλλαγές και η υπερ-αλιεία έχουν σαν αποτέλεσμα η παραγωγικότητα να μειώνεται συνεχώς. Όπως αναφέρεται  η σπογγαλιεία σταμάτησε εδώ και είκοσι χρόνια περίπου, όχι τόσο από την υπερ-αλιεία αυτού του είδους αλλά από κάποια ασθένεια που επηρέασε τα σφογγάρια όπως πιστεύεται.

 

   Από στοιχεία που πήραμε από το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών (ΤΑΘΕ), η παραγωγή έπεσε από 1648 τόνους το 1996 σε μόνο 946 το 2006. Ένα σοβαρό πρόβλημα που προστέθηκε στα τόσα άλλα είναι και το ψάρι λαγοκέφαλος το οποίο εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια και ξαπλώθηκε στην ανατολική Μεσόγειο, μετά την είσοδο του από τη διώρυγα του Σουέζ. Δεν είναι μόνο δηλητηριώδες το ίδιο αλλά και καταστρέφει τα ψάρια και τα δίκτυα μαζί.

 

   Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία ο αλιευτικός στόλος σήμερα είναι 700 σκάφη παράκτιας αλιείας, 40 σκάφη πελαγικής αλιείας και 4 τράτες βυθού.

 

   Στόχοι του ΤΑΘΕ, όπως μας πληροφορεί ο κ. Γιώργος Παγιάτας, ιχθυολόγος, ο οποίος είχε τη καλοσύνη να μας παραχωρήσει αυτά τα στοιχεία είναι, μεταξύ πολλών άλλων, να παραμείνουν οι ψαράδες στη θάλασσα σαν ψαράδες και μαζί με την εφαρμογή του προγράμματος Αλιευτικός Τουρισμός να συμπληρώνεται το εισόδημα του ψαρά παρ’ όλες τις αδυναμίες που υπάρχουν.

 

   Βέβαια, όσο και να προσπαθούν οι ψαράδες μας, το ολικό αλίευμα δεν αρκεί τις ανάγκες της Κύπρου σήμερα οι οποίες αντιμετωπίζονται με την ιχθυοκαλλιέργεια διαφόρων ειδών αλλά και με εισαγωγή φρέσκων ψαριών. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία.

 

  

 

 

   Τελειώνοντας, θέλω να ευχαριστήσω το φίλο μου Ανδρέα Κελέσιη, από τους πρώτους λειτουργούς του Τμήματος Αλιείας και για χρόνια αποσπασμένο στη FAO σαν εμπειρογνώμονας για θέματα αλιείας, ο οποίος μου έδωσε πολλές πληροφορίες και παλιές φωτογραφίες από το αρχείο του. Επίσης το φίλο Γλαύκο Καριόλου από τον Κ.Ο.Τ. ο οποίος μου έδωσε στοιχεία για τον Αλιευτικό Τουρισμό και σχετικές φωτογραφίες. Πιστεύω πως αξίζει να δημιουργηθεί ένα μικρό μουσείο που να συγκεντρώσει φωτογραφικό υλικό και αντικείμενα από την αλιευτική παράδοση του νησιού μας. Στον ΠΑΣΙΜΙΣ θα εργαστούμε γι’ αυτό το σκοπό.

 

Καλό Καλοκαίρι.

 

Σάββας Κωνσταντίνου

Π.Α.Σ.Ι.ΜΙ.Σ

 

 

 








  USEFUL LINKS

- Windfinder forecast
- CYCOFOS weather forcecast
- Google weather forcecast




  Navionics Cyprus Maps

  SISTER SITES


HUNT & SHOOT
MAGAZINE
CYPRUS YACHTING
MAGAZINE
ONLINE
MAGAZINES



Cyprus Fishing Magazine
P.O. Box 55329, 3821 Limassol, Cyprus | Telephone: +357 25577750 | e-mail: info@cyprusfishingmagazine.com


Copyright © Dacor Advertising & Media LTD 2012
Designed by Dacor