Ερευνητικός σταθμός καλλιέργειας γλυκού νερού Καλοπαναγιώτη

Του Άριστου Αριστείδου

Μέσα στο μαγευτικό πράσινο στην βόρεια πλευρά του Τροόδους στο γραφικό χωριό Καλοπαναγιώτης βρίσκεται ο ερευνητικός σταθμός Υδατοκαλλιέργειας γλυκού νερού. Ο σταθμός ιδρύθηκε από το τμήμα Αλιείας και θαλασσίων ερευνών το 1969. Βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του μικρού υδατοφράκτη στον Καλοπαναγίωτη και καλύπτει έκταση 60 000 τετραγωνικών μέτρων.

Στα πρώτα του βήματα ο σταθμός ασχολήθηκε με την αναπαραγωγή της ιριδίζουσας πέστροφας (Onchorhynchus mykiss) ενώ στην συνέχεια και μετά από πολλαπλές αναβαθμίσεις οι δραστηριότητες του σταθμού επεκτάθηκαν και σε άλλα είδη ψαριών.

Πρόσφατα το περιοδικό μας επισκέφθηκε τον σταθμό και ξεναγήθηκε από τους λειτουργούς του τμήματος Αλιείας κύριους Κωνσταντίνο Μουστάκα και Κόκο Χριστοφόρου.

Όπως μας δήλωσε ο κύριος Μουστάκας ο σταθμός σήμερα διαθέτει εγκαταστάσεις συνολικής χωρητικότητας 800 κ.μ. νερού για την εκτροφή διαφόρων ψαριών ενώ οι κύριοι στόχοι του σταθμού είναι

• Αναπαραγωγή, εκτροφή γόνου και πάχυνση της ιριδίζουσας πέστροφας
• Αναπαραγωγή ειδών οξύρυγχου
• Καλλιέργεια χελιού (Anguila anguila) και διατήρηση γεννητόρων Λαυρακιού ( Micropterus salmoides), Γατόψαρου ( Ictalurus punctatus), Κυπρίνων ( Cyprinus caprio και Carassius carassius), Κοκκινοφτέρας (Rutilus rutilus), Χρυσόψαρων (Carassius auratus) και Τίγκας (Tinca tinca)
• Εμπλουτισμός των υδατοφρακτών με διάφορα είδη ψαριών για ερασιτεχνική αλιεία
• Διάθεση αυγών και γόνου πέστροφας σε ιδιωτικά ιχθυοτροφεία

Σύμφωνα με την επίσημη έκθεση του τμήματος Αλιείας το 2004 η ολική παραγωγή πέστροφας ανήλθε στους 60 τόνους αξίας £250 000. Παράλληλα παραδόθηκαν σε ιδιωτικά ιχθυοτροφία 30 000 διακοσμητικά ψάρια συνολικής αξίας  £20 000 περίπου.

Αξιοσημείωτο είναι για αυτή την χρονιά η επιτυχημένη μέχρι αυτή τη στιγμή τεχνητή αναπαραγωγή του Οξύρυγχου. Ο Οξύρυγχος έχει ψηλή εμπορική αξία αφού τόσο η σάρκα του, η οποία πωλείται φρέσκα, καπνιστή ή κατεψυγμένη, όσο και τα αυγά του (χαβιάρι) θεωρούνται ως προϊόντα πολυτελείας.

Ένα νέο είδος για τα κυπριακά δεδομένα το οποία ευελπιστούμε σύντομα να το έχουμε και αυτό μέσα στα διαθέσιμα ψάρια για ερασιτεχνική αλιεία. Οι γεννήτορες οξύρυγχου στο Σταθμό Καλοπαναγιώτη είναι δύο ειδών με την πλειοψηφία τους να κατατάσσεται το είδος  Siberian sturgeon. Το είδος αυτό ζει μέχρι 60 χρόνια και μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα. Τρέφεται με μικρά ψαράκια , καρκινοειδή και μαλάκια.

Οι δοκιμές για την αναπαραγωγή του Οξύρυγχου άρχισαν πριν από πέντε περίπου χρόνια. Κατά την διάρκεια των χρόνων αυτών έχουν βελτιωθεί οι τεχνικές αναπαραγωγής του και η διαχείριση των γεννητόρων, αλλά οι μη ελεγχόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες και η ιδιαιτερότητα του κλίματος στην Κύπρο έχουν εμποδίσει την επιτυχημένη αναπαραγωγή του είδους. Το πρόβλημα αυτό έχει ξεπεραστεί χάρις την κατασκευή του νέου κτιρίου στον σταθμό με ελεγχόμενη θερμοκρασία. Τα αποτελέσματα φέτος ήταν ενθαρρυντικά και αυτή την στιγμή γύρω στις πέντε χιλιάδες ψάρια κοσμούν τις δεξαμενές του σταθμού.

Στις δεξαμενές οι γεννήτορες οξύρυγχοι κολυμπούν επιβλητικά ενώ με το που κοντεύεις στην δεξαμενή τους η περιέργεια τους κάνει να κοντεύουν και να ανασηκώνουν το κεφάλι για να σε δούνε. Παραδίπλα υπάρχουν χιλιάδες πέστροφες rainbow που σου χαρίζουν υπέροχες αντανακλάσεις χρωμάτων από τις κινήσεις τους στο νερό.  Ενώ σε μία άλλη δεξαμενή τα χέλια μαζεμένα σε μία γωνία σαν μια καλοχτενισμένη πλεξίδα μαλλιών είναι πιο επιφυλακτικά. 

Σε μία τσιμεντένια λίμνη ξεχωρίσαμε αρκετούς κυπρίνους, χρυσόψαρα και γατόψαρα που όλα μαζί αρμονικά δημιουργούν μια πανδαισία χρωμάτων στον θεατή .

Το θέαμα ήταν πραγματικά υπέροχο και ο σκληρός κόπος και μόχθος των ανθρώπων του τμήματος Αλιείας διαφαίνεται σε κάθε δεξαμενή σε κάθε ψάρι που βρίσκεται στον σταθμό Καλοπαναγιώτη. Με ιδιαίτερη ικανοποίηση οι άνθρωποι που εργάζονται στον σταθμό απλώνουν το χέρι στις δεξαμενές και αγγίζουν τα ήρεμα ψάρια που κολυμπούν αμέριμνα. Το μόνο που μπορεί να σκεφτεί ένας απλώς άνθρωπος, ένας απλός ερασιτέχνης ψαράς είναι ότι υπάρχουν γερές βάσεις για την ερασιτεχνική αλιεία του γλυκού νερού αλλά δυστυχώς μακριά από τον σταθμό του Καλοπαναγιώτη τα πράγματα είναι μη ελεγχόμενα και το δύσκολο έργο για καλλιέργεια και εμπλουτισμό των φραγμάτων καταπολεμείτε καθημερινά από επιτήδειους παρανόμους.

Φεύγοντας από τον σταθμό οι εικόνες των Οξύρυγχων ‘έμειναν χαραγμένες στο μυαλό μας, υπάρχει η δυνατότητα ο Κύπριος ερασιτέχνης ψαράς του γλυκού νερού να μπορεί μια μέρα να ψαρεύει αυτό το επιβλητικό και όμορφο ψάρι. Για αυτό λοιπόν πρέπει όλοι μας να προσπαθήσουμε να μετατρέψουμε τον κάθε υδατοφράκτη σε ένα φυσικό τόπο αναπαραγωγής τον ψαριών γλυκού νερού και  τα προστατεύσουμε από τους ασυνείδητους καταστροφής τους.

Αν κάποιος από εσάς θέλει να χαρεί πραγματικά τα ψάρια του γλυκού νερού και να δει τις δυνατότητες τής ερασιτεχνικής αλιείας από κοντά δεν έχει παρά να επισκεφθεί από κοντά τον σταθμό στον Καλοπαναγιώτη, πραγματικά αξίζει τον κόπο.