Μηχανισμοί για καλάμια (Μηχανούδες)

Στο προηγούμενο τεύχος κάναμε μία γενική αναφορά για τα καλάμια και την χρήση τους. Σε αυτό το τεύχος θα ασχοληθούμε με ένα βασικό εργαλείο το οποίο εφοδιάζει τα καλάμια τους μηχανισμούς για απελευθέρωση και μάζεμα μισίνας με καλάμι.

Μηχανισμοί υπάρχουν εκατοντάδες στην αγορά και σκοπός μας δεν είναι να σας καθοδηγήσουμε προς συγκεκριμένες μάρκες ή συγκεκριμένους μηχανισμούς. Σκοπός μας είναι να βοηθήσουμε τους φίλους που δεν κατέχουν πολύ καλά κάποια τεχνικά θέματα να μπορούν από μόνοι τους να κάνουν τις επιλογές τους.

Κάθε κατασκευαστής σχεδιάζει και παράγει μηχανισμούς για καλάμια βασιζόμενος στην επιθυμία του να ικανοποιήσει τις ανάγκες κάποιον ψαράδων. Έτσι μπορούμε να πούμε μετά βεβαιότητας ότι κάθε μηχανή είναι κατασκευασμένη για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Όπως είπαμε και στο προηγούμενο τεύχος υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να ψαρέψετε με καλάμι (spinning, casting, surfcasting,bait casting) αν και το κάθε είδος ψαρέματος χρειάζεται το κατάλληλο καλάμι με τον κατάλληλο μηχανισμό εντούτοις οι πλείστοι μηχανισμοί μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά.

• Η χωρητικότητα του καρουλιού (capacity) σε μισίνα. Συνήθως στα περισσότερα μοντέλα μηχανισμών αναγράφουν είτε πάνω στον μηχανισμό είτε πάνω στο κουτί που τον συνοδεύει την χωρητικότητα της μισίνας σε λίβρες ανά υάρδα ή σε μέτρα ανά μιλίμετρα. Για παράδειγμα m/mm 100/0.15 80/0.20 60/0.25  ή yds/lbs 80/4 60/6 40/8. Οι αριθμοί αυτοί υποδεικνύουν πόση μισίνα χωράει στο καρούλι της μηχανής από το συγκεκριμένο πάχος. Όπως βλέπουμε πιο πάνω το συγκεκριμένο καρούλι χωράει 100 μέτρα μισίνα  0,15 mm πάχους ή 80 μέτρα μισίνας 0,20 mm και ούτο κάθε εξής.. H χωρητικότητα σε μισίνα παίζει καθοριστικό ρόλο στο ψάρεμα που θέλουμε να κάνουμε. Για παράδειγμα δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα μηχανισμό που παίρνει μόνο 60-80 μέτρα μισίνα και να ψαρέψουμε surf casting. Για τέτοιου είδους ψάρεμα χρειαζόμαστε τον ανάλογο μηχανισμό. Το spool (καρούλι) της μηχανής είναι το σημείο όπου δέχεται τις μεγαλύτερες αντιστάσεις, ένα καλό spool εμποδίζει την φθορά της μισίνας και έχει μεγαλύτερη ζωή.
  
• Ρουλεμάν (Ball bearing)  Ο αριθμός των ρουλεμάν καθορίζει το πόσο ‘απαλά' δουλεύει η μηχανή μας χωρίς να σημαίνει κατά ανάγκη ότι μία μηχανή χρειάζεται πολλά ρουλεμάν για άριστη απόδοση. Ο αριθμός των ρουλεμάν αναγράφεται πάνω στον μηχανισμό συνήθως με την εξής ένδειξη 3 Ball Bearing δηλαδή η συγκεκριμένη μηχανή διαθέτει τρία ρουλεμάν που διευκολύνουν την κίνηση του κεντρικού άξονα. Συνήθως ψάρια μικρού και μέτριου μεγέθους  (κάτω από ένα κιλό) δεν χρειάζονται κάτι το ιδιαίτερο για να τα βγάλεις με ευκολία. Προσωπικά μου έτυχε αρκετές φορές να ψαρέψω με μηχανές που διαθέτουν μόνο ένα ρουλεμάν και να  έχω ικανοποιητικά αποτελέσματα. Φυσικά ποτέ δεν ξέρεις τι θα σου τσιμπήσει και καλύτερα να είσαι λιγάκι πιο προετοιμασμένος. Μηχανές από τρία μέχρι έξη ρουλεμάν μπορούν να θεωρηθούν ιδανικές για τις περισσότερες τεχνικές ψαρέματος από την ακτή .Κάτι που θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα στους νεαρούς ψαράδες είναι να μην παρασυρθούν από των αριθμό των ρουλεμάν και μόνο, για την επιλογή τους σε μηχανή. Για κάποιο νέο ψαρά τα πολλά ρουλεμάν θα τον δυσκολέψουν παρά να τον ευκολύνουν.
  
• Αναλογία ταχύτητας (Gear ratio)  Κάθε μηχανισμός δουλεύει με κάποιες συγκεκριμένες στροφές ή κάποια συγκεκριμένη ταχύτητα. Η ταχύτητα αυτή κάποτε αναγράφεται στην ίδια την μηχανή και κάποτε στο κουτί της μηχανής ή και στους δύο τόπους. Ο τρόπος που αναγράφεται είναι 5,1:1 ή 4.7.1 ή 6.3.1 και αρκετοί άλλοι συνδυασμοί. Τι σημαίνει αυτό; Ότι για κάθε πλήρη στροφή από το χερούλι της μηχανής έχουμε τις αντίστοιχες αναγραφόμενες στροφές του καρουλιού. Για παράδειγμα ταχύτητα με την αναλογία 6.3.1 σημαίνει ότι κάθε μία στροφή του χεριού έχουμε έξη στροφές του καρουλιού της μηχανής. Το πόσο γρήγορη και αργή πρέπει να είναι μία μηχανή εξαρτάται από το είδος ψαρέματος που κάνουμε. Για μερικά ψαρέματα θέλουμε γρήγορη και για άλλα αργή μηχανή.
  
• Βάρος (weight) Το βάρος της μηχανής παίζει καθοριστικό ρόλο στο επιτυχημένο ρίξιμο του δολώματος. Για να έχουμε πετυχημένες βολές με το καλάμι μας πρέπει να διατηρούμε ένα ισοζύγιο μεταξύ του μπροστινού και του πισινού μέρους του καλαμιού. Ένα καλά ισοζυγισμένο καλάμι συμπεριλαμβανομένου και του μηχανισμού, μας επιτρέπει πιο εύκολη χρήση. Το βάρος και το μέγεθος το καλαμιού παίζει σημαντικό ρόλο στην επιλογή της κατάλληλης  μηχανής.
  
• Υλικό (material)  Όσα αναφορά το υλικό, μπορούμε να πούμε ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της τιμής και στην καλή λειτουργία της μηχανής. Τα υλικά από μόνα τους διαφέρουν στην τιμή λόγω ανθεκτικότητας και καταλληλότητας. Το ίδιο ισχύει και για τους μηχανισμούς. Διαφορετική θα είναι η τιμή ενός μηχανισμού καμωμένου από πλαστικό και ενός καμωμένου από αλουμίνιο . Αν και το υλικό δεν αναγράφεται τις περισσότερες φορές  κάπου εντούτοις μπορείτε να το διακρίνεται και να καταλάβετε το υλικό από την όψη, το βάρος και την αφή του. Τι υλικό θα επιλέξετε αυτό εξαρτάτε και από τα χρήματα που διαθέτετε για μία αγορά. Ίσως ένας μηχανισμός να διαθέτει αρκετά ball bearing και ψηλό gear ratio για να σας κρατά ευχαριστημένους αλλά το υλικό του να μην είναι πολύ καλό και να τον βρείτε σε μία σχετικά χαμηλή τιμή . Η και από την άλλη πλευρά ένας όχι τόσο ενισχυμένος μηχανισμός αλλά από καλά υλικά να σας αντέξει μία ζωή. 
  
• Στοπερ(Drag)  Με τα στοπερ  που βρίσκονται στο πίσω μέρος ρυθμίζουμε την αντίσταση απελευθέρωση μισίνας σε περίπτωση αντίθετης δύναμης. Συνήθως τα στοπερ είναι αριθμούμενα ανά δύο ή ανά ένα. Κλιμακωτά προς τα πάνω η μηχανή σφίγγει και προς τα κάτω ανοίγει. Προσοχή πως δουλεύουμε τα στοπερ, απότομες κινήσεις από την μία άκρη στην άλλη ίσως μπλοκάρουν τα στοπερ.
  
• Ρουλεμάν απελευθέρωσης μισίνας (pale)_. Αυτό το ρουλεμάν (pale) οδηγά την μισίνα μέσα και έξω από το καρούλι . Πρέπει να το διατηρούμε πάντα καθαρό και να ελέγχουμε αν κινείτε κυκλικά γύρω από τον άξονα του. Σε αντίθετη περίπτωση η μισίνα μας θα έχει περισσότερη τριβή θα ζεσταθεί και θα κοπεί.   

Τα βασικά σημεία μίας μηχανής είναι τα πιο πάνω, για να διατηρούμε την μηχανή μας σε καλή κατάσταση. Καλό είναι να  πλένουμε τακτικά με χλιαρό νερό και να αφού αφαιρέσουμε  το καρούλι να γρασάρουμε τον μηχανισμό. Αποφεύγεται να χρησιμοποιείτε σπρέι λαδιών γιατί με τον καιρό καταστρέφει την μηχανή.