Catch and Release:

Catch and Release: Τεχνικές για επιτυχεμένη απελευθέρωση των ψαριών Του Γιάννη ΣιηττάΠαγκύπριος Σύνδεσμος Ερασιτεχνών Ψαράδων Εσωτερικών Υδάτων Το catch and release είναι μια πρακτική συντήρησης που αναπτύχθηκε για να προστατεύσει τα αποθέματα ψαριών λόγω του αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού, της όλο και περισσότερο αποτελεσματικής αλιείας λόγω των αναπτυγμένων τεχνικών ψαρέματος, της ανεπάρκειας κανονισμών και επιβολής ελέγχου στην αλιεία, και της υποβάθμισης των βιότοπων. Οι επιστημονικές μελέτες παρουσιάζουν γενικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης για το απελευθερωμένο ψάρι - που είναι ο στόχος του catch and release - και η εναλλακτική λύση της απαγόρευσης ή του περιορισμού της αλιείας είναι γενικά αδικαιολόγητη ή μη εφικτή. Οι ψαράδες σε όλο τον κόσμο ασκούν το catch and release εδώ και δεκαετίες.Η ιστορία του Catch and ReleaseΣέ προηγούμενο άρθρο του περιοδικού μας αναφερθήκαμε εκτεταμένα στην ιστορία του Catch and Release. Περιληπτικά να υπενθυμίσουμε πως στο Ηνωμένο Βασίλειο, το catch and release εκτελείται για περισσότερο από ένα αιώνα. Ο λόγος που αρχικά γινόταν ήταν για να αποτραπεί η εξαφάνιση των ειδών ψαριών που δέχονταν την μεγαλύτερη πίεση. Από το τελευταίο μέρος του 20ού αιώνα, πολλά ποτάμια σολομού και θαλάσσιας πέστροφας έχουν μετατραπεί σε ποτάμια ολοκληρωτικά για C&R.Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το C&R εισήχθηκε αρχικά ως διοικητικό εργαλείο στο Μίσιγκαν το 1952 ως προσπάθεια να μειωθεί το κόστος του εμπλουτισμού των λιμνών / φραγμάτων με πέστροφα. Οι υπέρμαχοι του C&R υποστήριξαν τη ιδέα του C&R ως τρόπο να εξασφαλιστεί η προστασία του ψαρέματος από την υπερβολική εκμετάλλευση των αποθεμάτων ψαριών. Σύντομα, η ιδέα του C&R όμως επεκτάθηκε σε όλους τους τομείς ερασιτεχνικού ψαρέματος, και ιδιαίτερα στο ψάρεμα του Μεγαλόστομου Λαβρακιού.Στην Αυστραλία, το C&R ξεκίνησε με μερικούς πρωτοπόρους που το ασκούσαν την δεκαετία του '60, και η πρακτική διαδόθηκε στη δεκαετία του '70 και τη δεκαετία του '80. Τώρα το C&R χρησιμοποιείται ευρέως για να συντηρηθούν οι πληθυσμοί των τρωτών ειδών ψαριών όπως του Βακαλάου Murray και της Αυστραλιανής πέρκας.

Τεχνικές Catch and Release

Υπάρχουν δύο κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση των ψαριών που υπόκεινται σε C&R : φυσική ζημιά και πίεση. Τα ψάρια μπορούν να πάθουν ζημιά από τις πληγές των αγκιστριών, κατά τη διάρκεια του χειρισμού και από τον τρόπο απελευθέρωσης. Φυσική ζημίαΠολλές μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η θέση της πληγής του αγκιστριού είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που επηρεάζει τη θνησιμότητα των ψαριών που υπόκεινται σε C&R. Οι μελέτες δείχνουν ότι όταν γαντζώνονται τα ψάρια στη περιοχή των χειλών ή σαγονιών, η θνησιμότητα είναι αμελητέα, χαρακτηριστικά λιγότερο από 1%. Αντιθέτως, η θνησιμότητα είναι υψηλότερη όταν γαντζώνονται τα ψάρια στον οισοφάγο ή τα βράγχια (σε νεκροψίες που έγιναν διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των ψαριών παρουσίασαν σημαντική εσωτερική ζημία στην καρδιά, το στομάχι ή το συκώτι). Το μέγεθος της πληγής μπορεί να επηρεαστεί από το μέγεθος ή τη διαμόρφωση του αγκιστριού, το είδος του δολώματος (τα φυσικά δολώματα τείνουν να καταπωθούν συχνότερα), το μέγεθος του δολώματος, την εμπειρία του ψαρά ή τη συμπεριφορά του ψαριού.Τύπος αγκιστριούΓια ορισμένους τύπους ψαριών, το φυσικό δόλωμα είναι πολύ σημαντικό για το ψάρεμα τους(π.χ. λουτσιοπέρκα, πέστροφα). Σε αυτό το τρόπο ψαρέματος ο τύπος αγκιστριού παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και μπορεί να μειώσει εντυπωσιακά την πιθανότητα να γαντζωθεί θανατηφόρα το ψάρι. Η χρήση του παραδοσιακού αγκιστριού «J» (βλέπε φώτο) καταδεικνύει έναν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο θανατηφόρου τραυματισμού από το circle hook (βλέπε φώτο). Tα circle hooks αυξάνουν την πιθανότητα, λόγω του σχήματος τους, να πιαστεί ένα ψάρι στα χείλη η τα σαγόνια.Τα ‘αθλητικά’ ψάρια πιάνονται, γενικά, χρησιμοποιώντας είτε φυσικά είτε τεχνητά δολώματα. Σε κάθε περίπτωση, χωρίς να λαμβάνετε υπόψη ο τύπος του αγκιστριού, μελέτες έχουν δείξει ότι τα τεχνητά δολώματα κάνουν πολύ μικρότερη ζημία . Η χαμηλή θνησιμότητα που συνδέεται με τα τεχνητά είναι πιθανώς το αποτέλεσμα της ενεργούς κίνησής τους, που αυξάνει την πιθανότητα τα ψάρια να γαντζώνονται αμέσως στα χείλια ή τα σαγόνια έτσι ώστε ν’ αποφεύγονται σοβαροί τραυματισμοί. Πίεση / Χρόνος εκτός νερούΒαθμός εξάντλησης ψαριών Αν και αποτελέσματα από μελέτες έχουν δείξει ότι οι συνέπειες της πίεσης κατά την διάρκεια της πάλης αντιστρέφονται πλήρως μέσα σε περίπου 24 ώρες, είναι λογικό να προκύπτει ότι τα ψάρια που πιέζονται περισσότερο μπορούν να υποστούν σοβαρότερα προβλήματα από τα ψάρια που βγαίνουν γρήγορα και χωρίς πολλή πίεση. Επομένως, όσο το δυνατό ποιο σύντομη είναι η πάλη τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιβίωσης του ψαριού μετά την απελευθέρωση. Χρόνος έξω από το νερό Είναι λογικό ότι όσο περισσότερο χρονικό διάστημα τα ψάρια κρατούνται εκτός νερού, τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός θνησιμότητας. Τα μικρότερα ψάρια έχει αποδειχθεί ότι έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από τα μεγαλύτερα ψάρια. Ελαχιστοποιώντας το χρόνο που μένει το ψάρι εκτός νερού, ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος θνησιμότητας.

Χειρισμός Οι ψαράδες χρησιμοποιούν παραδοσιακά διάφορους τύπους διχτύων για την σύλληψη του ψαριού. Τα δίκτυα μπορούν να προκαλέσουν μια ποικιλία τραυματισμών και τείνουν να αυξάνουν πολύ το χρόνο που απαιτείται για να απελευθερωθεί ένα πιασμένο ψάρι. Ανάλογα με τον τύπο του υλικού, τα δίχτυα μπορούν να επιβάλουν ποικίλες ζημίες στα ευαίσθητα πτερύγια των ψαριών, τα βράγχια κ.τ.λ. Τα εκτεθειμένα αγκίστρια τείνουν να πλέκονται στα δίχτυα και επιδεινώνουν συχνά το χρόνο που απαιτείται για να αφαιρεθεί το αγκίστρι και να απελευθερωθεί το ψάρι. Η χρήση μιας εναλλακτικής μεθόδου σύλληψης, όπως ένα εργαλείο boga-grip (βλέπε φώτο) μπορεί να αποβάλει αυτούς τους κινδύνους. Το boga-grip χρησιμοποιεί ένα ζευγάρι ‘σαγονιών’ που μπορούν να πιάσουν το ψάρι από το στόμα χωρίς τρύπημα ή εφαρμογή πίεσης στην περιοχή. Το περιστρέψιμο τμήμα του εργαλείου αποβάλλει τη ροπή και ένας εσωτερικός απορροφητής κλονισμού υγραίνει την κίνηση για να βοηθήσει να αποτραπεί ο τραυματισμός. Απελευθέρωση
Η τυχαία απελευθέρωση των ψαριών μετά από τη σύλληψη έχει αποδειχθεί να είναι μια πρόσθετη πηγή πίεσης. Πριν από την απελευθέρωση, τα ψάρια που επιδεικνύουν οποιαδήποτε σημάδια πίεσης μπορούν να αναζωογονηθούν αποτελεσματικά με το κράτημα των ψαριών με το κεφάλι τους δείχνοντας προς στο ρεύμα. Εάν δεν υπάρχει ρεύμα, τα ψάρια μπορούν να τοποθετηθούν στο νερό με κινήσεις σε σχήμα 8, μέχρι να μπορέσουν να ανακτήσουν δύναμη. Μόλις δούμε ότι πράγματι το ψάρι έχει ανακτήσει ισορροπία και την δυνατότητα κολύμβησης, το απελευθερώνουμε.

Με βάση τα ποιο πάνω , οι βασικές πτυχές του C&R είναι:

Χρησιμοποίηση, όσο το δυνατό, ισχυρότερου εξοπλισμού, για να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος της «πάλης»
Χρησιμοποίηση των ειδικών ψαλιδιών για αφαίρεση του αγκιστριού
Χρησιμοποίηση barbless αγκιστριού (βλέπε φώτο) για γρήγορη και εύκολη απαγκίστρωση. Η μετατροπή ενός αγκιστριού από Barbed σε Barbless είναι πολύ εύκολη και μπορεί να γίνει με μια πένσα
Το ψάρι να παραμένει στο νερό κατά τη διαδικασία απαγκίστρωσης

Barbed vs. Barbless HooksΕάν τα ψάρια απομακρύνονται από το νερό για απαγκίστρωση ή φωτογραφία, οι βασικές πτυχές του χειρισμού περιλαμβάνουν:

Αποφυγή της χρήσης των διχτύων και εάν τα δίχτυα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, να χρησιμοποιούνται τα ειδικά C&R δίχτυα.
Αποφεύγουμε να κρατάμε τα ψάρια με ξηρά χέρια ή να τα τοποθετούμε σε ξηρές επιφάνειες. Κρατάμε τα ψάρια με υγρά χέρια και υγρές επιφάνειες (π.χ. υγρή πετσέτα)
Δεν πιέζουμε ποτέ τα ψάρια ή τραβάμε βίαια το αγκίστρι έξω
Αποφεύγουμε να κρατάμε τα ψάρια από το σαγόνι / στόμα / βράγχια
Τα μεγάλα ψάρια κρατούνται οριζόντια και τα βοηθάμε με το δεύτερο χέρι κάτω από την κοιλιά
Ελαχιστοποίηση του χρόνου εκτός του νερού
Τοποθετήστε το ψάρι στο νερό ήπια κρατώντας το και με τα δυο χέρια και κινήστε το ήπια πέρα δώθε μέχρι να είναι έτοιμο να φύγει

Τα αποτελέσματα του C&R ποικίλλουν από είδος σε είδος. Διάφορες επιστημονικές μελέτες έχουν παρουσιάσει εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης (97%+) για τα απελευθερωμένα ψάρια εάν αντιμετωπίζονται σωστά και ιδιαίτερα εάν πιάνονται σε τεχνητά δολώματα. Όπως όλοι γνωρίζουμε ένα από τα ψάρια που ζει στα φράγματα μας και πιάνεται ως επί το πλείστον πάνω σε τεχνικά δολώματα είναι το μεγαλόστομο λαβράκι. Σε ένα πείραμα που διάρκεσε πάνω από 20 χρόνια, οι ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Ιλλινόις διαπίστωσαν σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά το C&R στο ψάρεμα του.Η μελέτη άρχισε το 1975 με τον εδρεύοντα πληθυσμό των μεγαλόστομων στη λίμνη Ridge, μια πειραματική λίμνη μελέτης στο κρατικό πάρκο Lake Fox Ridge State Park στο Charleston. Το ψάρεμα ήταν ελεγχόμενο. Παραδείγματος χάριν, οι ψαράδες έπρεπε να κλείνουν το χρόνο που ήθελαν να ψαρέψουν από πριν, και κάθε ψάρι που πιανόταν, τοποθετούταν σε ειδική δεξαμενή πάνω στην βάρκα. Τα ψάρια έπειτα μετρούνταν και σημαδεύονταν ούτως ώστε να καταγράφεται πόσες φορές κάθε ψάρι είχε πιαστεί. Όλα τα ψάρια απελευθερώνονταν μετέπειτα.Ο έλεγχος του ψαρέματος των μεγαλόστομων κράτησε πάνω από 4 χρόνια και το αρχείο που δημιουργήθηκε περιλάβανε στοιχεία για χιλιάδες ψάρια. Πολλά ψάρια πιάστηκαν περισσότερο από μία φορά. Ένα ψάρι πιάστηκε τρεις φορές στις πρώτες δύο ημέρες, και άλλο πιάστηκε 16 φορές σε ένα έτος! Μετά από τέσσερα έτη, η λίμνη στραγγίχτηκε, και περισσότερα από 1.700 μεγαλόστομα συλλέχθηκαν. Περίπου 200 εκείνων των ψαριών δεν είχαν πιαστεί ποτέ, ακόμα κι αν ήταν στη λίμνη ολόκληρα τα τέσσερα έτη!Άλλες μελέτες έχουν παρουσιάσει κάπως χαμηλότερα αλλά ενθαρρυντικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης για τα ψάρια που αγκιστρώνονται στον οισοφάγο ή τα βράγχια εάν η πετονιά κόβεται και τα ψάρια απελευθερώνονται χωρίς προσπάθεια να αφαιρεθεί το αγκίστρι.Ένα πρόγραμμα Catch & Release, με σκοπό να χρησιμοποιήσει εκείνες τις παραμέτρους εφαρμόσιμες σε ένα ιδιαίτερο ψάρι, αλιεία ή περιοχή, μπορεί να παράσχει μια σημαντική μείωση της θνησιμότητας. Είναι πολύ σημαντική η γνώση των ψαράδων του τόπου μας ό