Εποχή για Καλαμάρια - 3ο Τεύχος Νοέμβριος 2006

Ψάρεμα Καλαμαριού

Από το τέλος του Οκτωβρίου μέχρι και το τέλος του Μαρτίου τα τελευταία χρόνια σε ολόκληρη την Κύπρο οι πλείστοι ερασιτέχνες ψαράδες ασχολούνται με ένα αρκετά δημοφιλές ψάρεμα , το ψάρεμα μαλακίων και συγκεκριμένα το ψάρεμα καλαμαριού. Ο λόγος που το ψάρεμα αυτό είναι δημοφιλές είναι γιατί πέραν του ότι το καλαμάρι θεωρείται κατεξοχήν ένας από τους εκλεκτούς μεζέδες της θάλασσας προσφέρει και συναρπαστικές ψαρευτικές στιγμές στον κάθε ερασιτέχνη ψαρά.

Επιλέξαμε να συμβουλευτούμε κάποιους φίλους από την περιοχή Πρωταρά για το συγκεκριμένο ψάρεμα καθότι πέραν από την μακρόχρονη πείρα που διαθέτουν στο ψάρεμα του καλαμαριού, χρησιμοποιούν και διάφορες μεθόδους. Έτσι λοιπόν στα μέσα του Οκτώβρη ξεκίνησα το ταξίδι μου για τον Πρωταρά όπου θα συναντούσα τον φίλο Γιώργο και Τόνι για να μου δείξουν τον τρόπο ψαρέματος καλαμαριού.

Με το που έφτασα στον Πρωταρά κατά τις τρις το απόγευμα συνάντησα τον κον Κώστα Κυριάκου πατέρα του Γιώργου και ένα από τους πιο έμπειρους ψαράδες της περιοχής. Συντροφιά με το καφεδάκι μας ο κος Κώστας μου ανάλυσε τις εμπειρίες του για το συγκεκριμένο ψάρεμα. Το έμπειρο μάτι του κου Κώστα για χρόνια τώρα παρατηρούσε την συμπεριφορά των καλαμαριών και λίγο πολύ έμαθε τα χούγια τους.

Παροτρυνόμενος από την δική μου περιέργεια ο κος Κώστας αναπολούσε τους παλιούς καιρούς που κατασκεύαζε από μόνος του τεχνητές καλαμαριέρες από ξύλο και άλλα υλικά και μέσα σε λίγες ώρες κατάφερνε να πιάσει αρκετές οκάδες από καλαμάρια. Συγκεκριμένα θυμάται μιαν βραδιά πού τα ‘έκοψε' σε ένα λάκκο και έβγαλε 85 οκάδες (108 κιλά) καλαμάρια.

Όπως μας ανέφερε από τέλος Οκτωβρίου τα καλαμάρια έρχονται από τα βαθιά στα ξέβαθα όπου αναζητούν ιδανικές κλιματολογικές συνθήκες για να γεννήσουν. Συνήθως τα καλαμάρια γεννούν στα μέσα με τέλη Ιανουαρίου σε βάθος από 13-18 οργιές ανάλογα με την θερμοκρασία του νερού. Το καλαμάρι μπορείς να το βρεις σε βάθος από μία οργιά μέχρι 18 οργιές και αυτό γιατί το καλαμάρι όταν είναι περαστό αναζητά συνεχώς τροφή και αυτό το κάνει να κινείται από τα πολύ ρηχά νερά μέχρι και τα βαθιά. Άλλο ένα χαρακτηριστικό του καλαμαριού είναι ότι κινείται σε διάφορα επίπεδα μέσα στο νερό. Από την επιφάνεια μέχρι και τον πάτο μπορεί να κινούνται καλαμάρια ιδιαίτερα κατά την ώρα που κυνηγούν.
Το ψάρεμα του καλαμαριού μπορεί να γίνει τόσο από την βάρκα όσο και από την ακτή.

Ψάρεμα καλαμαριού από την βάρκα

Από την βάρκα υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι για να ψαρέψεις τα καλαμάρια. Ο ένας είναι με καθετή όπου τοποθετούμε στο κάτω μέρος ένα βαρίδιο αναλόγως του βάθους και του ρεύματος και ακολούθως τοποθετούμε ανά μέτρο πιο πάνω τις καλαμαριέρες μας Ο ιδανικός αριθμός για καλαμαριέρες είναι 3-4 γιατί πέραν αυτού του αριθμού είναι εύκολο να μπλέξουμε τις καλαμαριέρες και σε περίπτωση που τσιμπήσουν σε όλες τις καλαμαριέρες είναι ακόμη πιο δύσκολο να ανεβάσουμε τα καλαμάρια στο σκάφος. Αφήνουμε το βαρίδιο να πατώσει και με τα δάχτυλα ανασηκώνουμε ελαφρώς την μισίνα μας για να δώσουμε κίνηση στις καλαμαριέρες μας. Μόλις νιώσουμε ότι η καθετή μας βάρεσε αυτό σημαίνει ότι το καλαμάρι είναι πιασμένο και το τραβάμε χωρίς διακοπή προς το μέρος μας και το ανεβάζουμε στο σκάφος. Όταν ψαρεύουμε καλαμάρια με καθετή η μηχανή του σκάφους μας πρέπει να είναι κλειστή για να μην τα φοβίζει ο θόρυβος. Το χρώμα των καλαμαριέρων δεν παίζει και ιδιαίτερη σημασία αλλά καλό θα ήταν να χρησιμοποιούμε διαφορετικά χρώματα σε μιαν καθετή. Το ψάρεμα με καθετή χρειάζεται προσοχή γιατί όντας νυχτερινή απασχόληση πρέπει να προσέχουμε να μην πιαστούμε σε δίχτυα ή παραγάδια.

Ο άλλος τρόπος με τον οποίο ψαρεύουμε τα καλαμάρια από το σκάφος είναι με τραβηχτό (trolling). Τοποθετούμε στα καλάμια μας καλαμαριέρα και αναλόγως με το βάθος που επιθυμούμε το ανάλογο βαρίδιο και τραβάμε με την ελάχιστη ταχύτητα που αποδίδει η μηχανή μας. Αρκετοί μάλιστα δεν χρησιμοποιούν την μηχανή όταν βρουν ευνοϊκό ρεύμα απλά αφήνουν το σκάφος να κινείται με το ρεύμα. Τα καλάμια που χρησιμοποιούμε για αυτό το ψάρεμα πρέπει να είναι κάπως σκληρά για να αντέχουν το βάρος του καλαμαριού. Υπάρχουν καλαμάρια αλλά και θράψαλα (συγγενικό καλαμάρι) που ξεπερνούν τα δύο κιλά. Τα φρένα της μηχανής του καλαμιού δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ ανοιχτά ούτε πολύ κλειστά γιατί το καλαμάρι είναι ευαίσθητο στο τσίμπημα και μπορεί να το χάσουμε εύκολα. Για το τραβηχτό υπάρχουν ειδικές καλαμαριέρες με γλώσσα μπροστά που προσφέρουν πιο φυσική πλευστότητα. Φυσικά και μία συνηθισμένη καλαμαριέρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί με το ανάλογο βαρίδιο. Όταν πιαστεί το καλαμάρι και ακούσουμε τον χαρακτηριστικό θόρυβο των φρένων τότε κλείνουμε τα φρένα μέχρι ενός σημείου και τραβάμε σταθερά το καλαμάρι προς το σκάφος.

Αυτά είναι σε γενικές γραμμές τα κύρια χαρακτηριστικά που μας ανέφερε ο κύριος Κώστας για το ψάρεμα του καλαμαριού από το σκάφος.

Ψάρεμα από την ακτή

Η ώρα είχε πάει σχεδόν πέντε και ο Γιώργος και Τόνις άρχισαν να ετοιμάζουν τα πράγματα τους για το ψάρεμα καλαμαριού από την ακτή που θα επιχειρούσαμε σε λίγο. Σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του κου Κώστα πέντε παρά πέντε με το χειμερινό ωράριο είναι η ώρα του πρώτου τσιμπήματος. Έτσι και εμείς γύρω στις έξη παρά τέταρτο μίας και δεν είχε εφαρμοστεί ακόμα το χειμερινό ωράριο φτάσαμε στον τόπο όπου θα ψαρεύαμε. Ένα μαγευτικό τοπίο στον Πρωταρά όπου το βάθος του νερού ήταν ιδανικό για το συγκεκριμένο ψάρεμα. Ο Γιώργος και ο Τόνις χρησιμοποιούσαν δύο διαφορετικές τεχνικές. Ο Γιώργος με καλάμι αντένα οκτάμετρο έδεσε μία καλαμαριέρα στην μισίνα του και με μικρές κινήσεις αριστερά δεξιά, πάνω και κάτω έδινε την απαραίτητη πλεύση στην καλαμαριέρα. Όπως μας ανάφερε όταν τα καλαμάρια είναι κοντά στην ακτή είναι εύκολο να τα πιάσεις με ανντένα. Ο Τόνις από την άλλη χρησιμοποιώντας το καλάμι του για casting και με το ανάλογο βάρος έριχνε την καλαμαριέρα του όσο πιο μακριά μπορούσε και την τραβούσε με σιγανό ρυθμό. Και οι δύο τοποθετούσαν ένα μικρό στριφτάρι για να συνδέσουν την καλαμαριέρα με την μισίνα για να μπορούν γρήγορα και εύκολα να αλλάζουν τις καλαμαριέρες και να δοκιμάζουν διάφορα χρώματα. Δεν ήταν λίγες οι φορές που με αυτό τον τρόπο έπιασαν ακόμη και σουπιές ή σουπιοκαλάμαρα.

Όταν ψαρεύουμε με καλάμι από την ακτή μπορούμε όταν θέλουμε να τοποθετούμε φελλό με νυχτερινό φωσφόρο ή μόνο φωσφόρο για να εντοπίζουμε εύκολα την κατεύθυνση της καλαμαρίερας μας και να προσελκύουμε τα καλαμάρια. Αρκετοί μάλιστα χρησιμοποιούν το φωσφόρο και στο ψάρεμα του καλαμαριού από την βάρκα. Άλλο ένα απαραίτητο εργαλείο που πρέπει να έχουμε μαζί μας σε αυτό το ψάρεμα είναι φανάρι καθότι το σκοτάδι δυσκολεύει το έργο μας. Ένα κομμάτι από καλάμι carbon που βρισκόταν στην περιοχή έγινε η αφορμή για να ξεκινήσουμε την κουβέντα για τον απαραίτητο εξοπλισμό. Σύμφωνα με τον Γιώργο το ψάρεμα του καλαμαριού δεν χρειάζεται απαραίτητα καλάμια carbon γιατί όταν δεν χειριστούμε σωστά το καλάμι είναι εύκολο να το σπάσουμε. Το καλαμάρι πρέπει να το βγάζουμε γρήγορα από την θάλασσα προτού προλάβει και πετάξει το μελάνι του. Αν συμβεί αυτό τότε τα άλλα καλαμάρια που βρίσκονται στην περιοχή θα απομακρυνθούν.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες των φίλων μας δεν είχαν ακόμη φανεί τα καλαμάρια εκτός από ένα που πιάστηκε σε εκείνο το σημείο την προηγούμενη μέρα, αλλά για χάριν του περιοδικού, μας έκανα το χατίρι και δοκιμάζαμε τις τεχνικές τους ενώ παράλληλα κάναμε και την κουβεντούλα μας. Κατά τις εφτά και μισή αποφασίσαμε να φύγουμε σιγά σιγά μίας και δεν υπήρχαν σημάδια από καλαμάρια. Τους υποσχέθηκα ότι θα ξαναερχόμουν μόλις εμφανίζονταν τα πρώτα καλαμάρια για να δοκιμάσω τις τεχνικές τους. Φυσικά η δική μου εμπειρία δεν σταμάτησε εκεί αφού οι φίλοι μας με ανάγκασαν να τους ακολουθήσω σε κοντινή ταβερνούλα όπου για ακόμη μία φορά μου έδειξαν τι πάει να πει φιλοξενία στα μέρη τους. Έτσι αργά πλέον το βράδυ ξεκίνησα το ταξίδι μου για τη Λεμεσό νιώθοντας ότι είχα αποκτήσει ένα εποικοδομητικό κομμάτι γνώσεων γύρω από το ψάρεμα του καλαμαριού.