Liberty

Πολλά έχουν ειπωθεί τον τελευταίο καιρό για το σκάφος Liberty, το οποίο έχει βυθιστεί στην περιοχή Πρωταρά ( Αγία Τριάδα). Η βύθιση του όμως αποτελεί το τέλος μιας σειράς γεγονότων που άρχισαν να εξελίσσονται από το 2005 με την σύσταση μιας επιτροπής που ονομάστηκε Επιτροπή Τεχνιτών Υφάλων.

Ο  Σύνδεσμος Καταδυτικών Κέντρων Κύπρου  είχε αναγνωρίσει την ανάγκη εμπλουτισμού των θαλασσών μας, πριν πολλά χρόνια. Ο εμπλουτισμός αυτός θα έπρεπε να αφορούσε, την θαλάσσια ζωή σε ψάρια και φυτά ,  την δημιουργία τεχνητών υφάλων καθώς και το κλείσιμο για την αλιεία περιοχών τα γνωστά υποβρύχια πάρκα .

Μετά από αλλεπάλληλες συναντήσεις και αρκετή προσπάθεια, ο σύνδεσμος μας κατάφερε να πείσει με τις θέσεις του  κυβερνητικούς και άλλους αρμόδιους φορείς για την ανάγκη μεταφοράς και βύθισης στην Κύπρο ναυαγίων, τα οποία θα χρησίμευαν  σαν τεχνητοί  ύφαλοι για την ανάπτυξη της θαλάσσιας ζωής, αλλά και σαν πόλος έλξης καταδυτικού και άλλου ποιοτικού τουρισμού.

Λόγω του ότι το τόλμημα αυτό θα ήταν πιλοτικό οι μελέτες και η προεργασία μέχρι να γίνει αυτό εφικτό ήταν χρονοβόρες και δύσκολες. Αλλά λόγω του γεγονότος ότι οι προοπτικές αυτού του σχεδίου ήταν ευοίωνες, το σχέδιο άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά. Είχε ζητηθεί τότε από τον σύνδεσμο μας να καταθέσει προτάσεις και σχέδια προς μελέτη από τους αρμοδίους ώστε να μπορέσουν να καταλήξουν κατά πόσο θα ήταν χρήσιμο, επωφελές και εφικτό αυτό που προτείναμε.

Η επιτροπή τεχνιτών υφάλων συντάθηκε όπως ανάφερα και πιο πάνω το 2005 και αυτήν απαρτούσαν  αντιπρόσωποι του Υπουργείου Γεωργίας και Περιβάλλοντος που ήταν και το αρμόδιο υπεύθυνο υπουργείο, λειτουργοί του Τμήματος Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών, που έχει την εποπτεία και είναι υπεύθυνο για την προστασία του θαλάσσιου πλούτου αλλά και των Κυπριακών θαλασσών γενικά, του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού που θα ήταν και ο αρμόδιος οργανισμούς που θα κατέθετε μελέτες που θα απεδείκνυαν την χρησιμότητα αλλά και την εφικτότητα του όλου εγχειρήματος, και αντιπρόσωποι του συνδέσμου μας που θα υπεδείκνυαν τα πιο κατάλληλα σημεία βύθισης των ναυαγίων για σκοπούς ανάπτυξης του καταδυτικού τουρισμού.

Στην εξέλιξη των συζητήσεων οι οποίες ήταν συχνές αποφασίστηκε από το Υπουργείο Γεωργίας και το Τμήμα Αλιείας ότι θα ήταν σωστό και χρήσιμο παράλληλα με τις μελέτες για τα ναυάγια να γίνουν μελέτες και για την δημιουργία τεχνιτών υφάλων και πάλι υπό την μορφή πιλοτικού σχεδίου για να μελετηθεί και επιστημονικά η ανάπτυξη της υποθαλάσσιας ζωής. Τα σχέδια για τους τεχνητούς υφάλους υλοποιούνται γρήγορα και σύντομα ( πριν το τέλος του έτους) κάποιοι θα έχουν είδη δημιουργηθεί όπως αυτός στην Αμαθούντα στην Λεμεσό. Το Τμήμα Αλιείας που είναι και το αρμόδιο τμήμα που έχει αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία, μας έχει υποσχεθεί ότι οι ύφαλοι αυτοί θα είναι προσβάσημοι και θα μπορούν οι ελεύθεροι και οι αυτόνομοι δύτες να τους επισκέπτονται και να τους θαυμάζουν. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω και πάλι εμφαντικά ότι το σχέδιο των τεχνιτών υφάλων είναι πιλοτικό και σε καμιά περίπτωση το τμήμα αλιείας δεν θα επιτρέψει σε οποιονδήποτε να επεμβαίνει σε αυτούς και να τους ενοχλεί. Για αυτό τον λόγο θα θέλαμε να παρακαλέσουμε και σαν σύνδεσμος στο σύνολο του αλλά και σαν καταδυτικές επιχειρήσεις ανεξάρτητα, τους δύτες που θα επισκέπτονται τους υφάλους αυτούς να μην τους ενοχλούν. Το Τμήμα Αλιείας μπορεί ανά πάσα στιγμή να τους καθορίσει σαν σημεία έρευνας και μελέτης και να απαγορεύσει την κατάδυση σε αυτούς. Σαν σύνδεσμος θα προσπαθήσουμε να συλλέξουμε περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά τους τεχνητούς υφάλους από το τμήμα αλιείας προς ενημέρωση των δυτών αλλά και του κοινού γενικά, παρόλο που  προηγούμενη μας προσπάθεια όσον αφορούσε το θέμα αυτό ήταν ανεπιτυχής χωρίς βασικά να μας δίδονται και περαιτέρω πληροφορίες για τους υφάλους αυτούς.

Ο σύνδεσμος μας άρχισε από την επόμενη της πρώτης συνάντησης με τους αρμόδιους να ψάχνει για κατάλληλα ναυάγια προς βύθιση. Ο ΚΟΤ ήταν εκείνος που πρώτος επικοινώνησε με τον σύνδεσμο μας για να μας πληροφορήσει ότι πιθανόν να υπάρχει ναυάγιο κατάλληλο για τον σκοπό που επιθυμούσαμε στο λιμάνι Λεμεσού. Το σκάφος αυτό ήταν στην κατοχή της Αρχής Λιμένων Λεμεσού και ήταν το Liberty. Το σκάφος ήταν διαθέσιμο προς επιθεώρηση και βύθιση. Οι ενέργειες ήταν άμεσες, και μέλη την επιτροπής τεχνιτών υφάλων επιθεώρησαν το σκάφος επί τόπου και κατέληξαν ότι το σκάφος παρόλο που στο μέγεθος δεν πληρούσε όλα τα κριτήρια που ετέθησαν θα ξεκινούσε  υπό τύπο πιλοτικού σχεδίου και έτσι θεωρήθηκε κατάλληλο . Σε συνάντηση με τον υπεύθυνο Λιμενάρχη του λιμανιού Λεμεσού Κο. Πούρρο, συμφωνήθηκε η αποδέσμευση του Liberty, και μάλιστα ο Λιμενάρχης προχώρησε στη παραχώρηση και δύο καμπινών που θα μπορούσαν να προστεθούν στο σκάφος για να το κάνουν πιο ενδιαφέρων για τους δύτες. Μόνο η γάστρα του σκάφους υπήρχε τότε και κανένα άλλο επιπρόσθετο κτίσμα.

Στη συνέχεια, το Τμήμα Αλιείας καθόρισε όρους και προδιαγραφές με βάση το σχετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης της Βαρκελώνης για τον καθαρισμό του σκάφους Liberty, προτού αυτό βυθιστεί. Σε περίπτωση που οι πιο πάνω όροι δεν θα τηρούνταν, τότε η όλη ενέργεια θα θεωρείτο παράνομη, τόσο σε σχέση με την Εθνική αλλά και την Διεθνή Νομοθεσία.

Είχαν προταθεί δύο διαφορετικές περιοχές που θεωρήθηκαν οι πιο κατάλληλες για να βυθιστεί το σκάφος, η μια στην Πάφο και η άλλη στον Πρωταρά. Μετά από περαιτέρω μελέτες και διαβουλεύσεις αποφασίστηκε από κοινού ότι ο Πρωταράς θα ήταν η πιο κατάλληλη τοποθεσία.  Με αυτό δεδομένο το 2008 όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ενημερώθηκαν ότι το σκάφος θα μπορούσε να παραχωρηθεί και ο δήμος Παραλιμνίου το αγόρασε από την Αρχή Λιμένων έναντι κάποιου ποσού το οποίο είχε συμφωνηθεί. Η συμφωνία περιλάμβανε ότι μόλις το σκάφος θα ήταν αξιόπλοο και θα είχε καθαριστή τελείως από όλα τα επικίνδυνα υλικά και λάδια ο Δήμος Παραλιμνίου θα ειδοποιείτο για να αναλάβει την μεταφορά του.

Η συνάντηση που θα καθόριζε τις λεπτομέρειες για τον καθαρισμό και την όλη διαδικασία που θα έπρεπε να ακολουθηθεί πριν την βύθιση του, έγινε υπό την προεδρία του Τμήματος Αλιείας, και συμμετοχή της Αρχής Λιμένων και του Δήμου Παραλιμνίου. Σε επιτόπια επίσκεψη υποδείχθηκαν από τους ειδικούς οι διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθηθούν για να ετοιμαστεί το σκάφος και συμφωνήθηκαν από όλους.

Στην συνέχεια εφόσον είχε συμφωνηθεί η επιλογή δύο πιθανόν περιοχών στον Πρωταρά ( Νησιά και Αγία Τριάδα ), το Τμήμα Αλιείας θα προχωρούσε στην χωροθέτηση της τελικής περιοχής αυτής. Ταυτόχρονα ο Δήμος Παραλιμνίου θα προχωρούσε στην καταχώρηση της προσφοράς για τον καθαρισμό του σκάφους στον ανάδοχο που την είχε κερδίσει. Από πληροφορίες που έχουμε ο ανάδοχος αυτός θα ήταν υπεύθυνος να εφαρμόσει και τις καμπίνες που παραχώρησε η Αρχή Λιμένων  για να τοποθετηθούν στο σκάφος.

Μετά πάροδο περίπου δύο εβδομάδων πληροφορηθήκαμε από πηγές ότι το σκάφος είχε σχεδόν βυθιστεί στο λιμάνι Λεμεσού στο σημείο που ήταν δεμένο, πληροφορία που επιβεβαιώθηκε και από μέλος του συνδέσμου μας σε επιτόπια επίσκεψη. Η επόμενη πληροφόρηση που είχε ο σύνδεσμό μας σε περίπου τρεις βδομάδες από το επεισόδιο της βύθισης ήταν ότι το Liberty έπλεε προς Πρωταρά για να βυθιστεί. Ο σύνδεσμό μας που ήταν ο πρώτος που εισηγήθηκε την ανάγκη βύθισης ναυαγίων δεν ενημερώθηκε για την ενέργεια αυτή και όπως πληροφορηθήκαμε και κανένας άλλος από τους ενδιαφερόμενους φορείς παρόλο που οι πληροφορίες μας λένε ότι αρμόδιοι κυβερνητικών φορέων ήταν παρών στην βύθιση. Όπως πληροφορηθήκαμε επίσης η Λιμενική Αστυνομία προσπάθησε να εμπόδιση την πλεύση του σκάφους στον Πρωταρά διότι αυτό δεν διέθετε ούτε τις κατάλληλες άδειες από το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας όσον αφορούσε το κατά πόσο το σκάφος ήταν αξιόπλοο αλλά και αν το σκάφος που το ρυμουλκούσε ήταν ικανό να το πράξει.

Σαν σύνδεσμος επικροτούμε όλες τις ενέργειες που αφορούν στην βύθιση σκαφών και στην δημιουργία τεχνιτών υφάλων, εφόσον τέτοιες ενέργειες γίνονται νομότυπα και μετά από περιβαλλοντική και οικολογική έρευνα και μελέτη. Επίσης πιστεύουμε ότι ενέργειες που δεν τυγχάνουν της έγκρισης των άμεσα αρμοδίων αρχών μπορεί να υποκινήσουν την ανεξέλεγκτη βύθιση σκαφών και άλλων αντικειμένων στην θάλασσα με απρόβλεπτες επιπτώσεις προς το θαλάσσιο περιβάλλον και την θαλάσσια ζωή.

Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφέρω σε όσους θα επιθυμούσαν να επισκεφτούν  το Liberty ότι σε ακτίνα 200 μέτρων από την περιοχή βύθισης του απαγορεύετε η διακίνηση και στάθμευση σκαφών, μέχρις το Τμήμα Αλιείας που είναι και το αρμόδιο τμήμα αποφασίσει ότι η απαγόρευση αυτή θα αρθεί.  Η περιοχή προς το παρόν εποπτεύετε από την Λιμενική Αστυνομία στην Περιοχή Πρωταρά η οποία και φροντίζει να εφαρμοστή η οδηγία όσον αφορά την διέλευση σκαφών από την περιοχή. Σαν σύνδεσμος θα προσπαθούμε να σας ενημερώνουνε για όλες τις νέες εξελίξεις που αφορούν το ναυάγιο μέσω της ιστοσελίδας μας..  

Εκ μέρους του Συνδέσμου

Νίκος Νικολάου

Μέλος της Επιτροπής.